Grip op asielopvang vraagt meer dan excuses

Afgelopen week was er, begrijpelijk, opnieuw commotie over de huisvesting van asielzoekers in Het Hogeland. Dit keer ging het om de opvang in Winsum. En dat is opvallend, omdat het draagvlak daar in de basis groot is. In Winsum werken organisaties, vrijwilligers en ondernemers al jaren samen om de opvang goed te laten verlopen. En zelfs daar lukt het de gemeente niet om betrokkenen zorgvuldig mee te nemen in een besluit dat grote impact heeft.

Als VVD vinden wij dit teleurstellend en schadelijk. Niet omdat Winsum “tegen opvang” is. De ondernemersvereniging is genuanceerd: steun en samenwerking is er, maar men is ook glashelder dat dit is gebracht als een voldongen feit en dat betrokkenen beter meegenomen moeten worden. Dit kreeg ik afgelopen vrijdag bij de nieuwjaarsreceptie ook mee.

Keer op keer leidt communicatie en participatie rond asielopvang tot onrust in onze gemeente. Dan is het geen incident meer, maar een patroon. En dat patroon moet worden doorbroken. Maar als we het alleen over de communicatie hebben, dan maken we het te klein. Achter de uitvoering zit namelijk een inhoudelijke koers. Daar moet het politieke debat ook over gaan.

Onze voorwaarden voor asielopvang

De VVD wil dat asielopvang in balans is met wat onze gemeente aankan. Daarom hanteren wij een duidelijke grens: maximaal de opgave van de Spreidingswet, dus 250 plekken. Daarmee voldoen we aan onze wettelijke taak. Het Hogeland is niet verantwoordelijk om de opvangproblemen van andere gemeenten op te lossen. En wat ons betreft blijft het bij één locatie. Dat geeft duidelijkheid en is het meest uitlegbaar richting inwoners.

Daarbij hoort een tweede randvoorwaarde. Het COA moet volledig verantwoordelijk zijn voor de opvang en begeleiding. En veiligheid staat daarbij voorop. Overlast wordt niet getolereerd. Niet voor inwoners, niet voor ondernemers. Als je van een gemeenschap vraagt om opvang te dragen, dan moet je ook waarmaken dat veiligheid en leefbaarheid serieus worden bewaakt.

En tot slot: draagvlak. Zorgvuldige participatie en heldere communicatie zijn een harde voorwaarde voor een weloverwogen besluit. En draagvlak gaat niet alleen over meepraten. Draagvlak gaat ook over betrouwbaarheid. Afspraken nakomen. Geen verrassingen. Geen besluiten die in de praktijk al vaststaan voordat het gesprek is gevoerd.

De keuzes van de VVD in dit dossier

Onze voorwaarden hanteren wij niet sinds gisteren. Bij het raadsoverleg van 19 juni 2024 stonden wij als VVD alleen met de oproep om de spreidingswet als leidraad te nemen. In de raadsvergadering van 3 juli 2024 dienden wij een wijzigingsvoorstel in om dat kader vast te leggen. Dat werd door de andere partijen verworpen. De meerderheid koos destijds voor een ruimere koers; een grote AZC met 200-500 plekken en één of meerdere kleine locaties met 50-200 plekken. Voor de VVD onacceptabel. Wij stemden tegen.

Zoals gezegd behoud je alleen draagvlak als je als gemeente betrouwbaar bent. Als je belooft dat opvang in Uithuizen per 1 november 2024 sluit, dan doe je dat ook. Trek je dat op het laatste moment in, dan word je onbetrouwbaar als gemeente. Vandaar dat wij destijds, ook nu weer als enige, tegen die verlenging hebben gestemd.

In het voorjaar van 2025 kwam Bedum in beeld als mogelijke locatie voor een permanent azc. Voor inwoners voelde dat als een verrassing en dat is begrijpelijk. Maar voor de politiek kon dit niet als verrassing komen. Sterker nog, bij het raadsoverleg in juni 2024 klonk vanuit meerdere fracties dat het goed was dat Bedum in beeld kwam. Het college voerde uit wat de raad als kader had vastgesteld. Alleen ging het vervolgens mis in de uitvoering. Communicatie en participatie schoten tekort met grote onrust tot gevolg. De plannen werden terecht ingetrokken.

En dat brengt ons terug bij het punt van nu. Wij zijn positief dat het college nu alsnog het kader van de VVD volgt en de komende jaren inzet op maximaal 250 opvangplekken voor onze gemeente. Nu komt het aan op een goede uitvoering. Nieuwe fouten kan het college zich niet meer veroorloven. Wij verwachten daarom niet alleen excuses, maar ook zichtbaar herstel richting Winsum en een werkwijze die een herhaling van fouten voorkomt.